Yrd. Doç. Selçuk Şirin, New York Üniversitesi (NYU) ve Bahçeşehir Üniversitesi ortaklığında “Genç Kimlikler-Siyasal, Kültürel ve Sosyal Kimlikler Bakımından Türkiye Gençliği” başlıklı bir araştırma yaptı.

Farklı etnik ve sınıfsal yapıdan oluşan 1403 öğrenciyle yapılan araştırmaya göre Kemalist gençler kendilerini önce Türk, sonra laik, ardından Müslüman olarak tanımlıyor. Ayrımcılığa uğradığını söyleyen Kürt gençler geleceklerini karanlık buluyor, en az ayrımclığa ise MHP’li gençler uğradığını söylüyor. AKP ‘İslamcıyım’ diyenlerin yarısından oy alamıyor. Milliyetçi ve ulusalcıların tercihi CHP’den yana.

ERMENİLER: Önce laikiz

İSLAMCILAR: AKP’ye oy vermem

KEMALİSTLER: DTP’ye oy vermem

KÜRTLER: Geleceğim karanlık

GENEL BİLGİLER

* 15 Nisan-30 Haziran 2009 tarihleri arasında 52 ilde 1403 gençle bire bir görüşme yöntemiyle gerçekleştirildi.
* Yaşları 18-25 arasında değişen bu gençlere siyasal ve sosyal kimlikleri üzerine 241 adet soru soruldu.
* Araştırmaya katılan gençlerin yüzde 60’ı büyükşehirde, yüzde 33’ü şehirde, yüzde 7’si köyde oturuyor.
* Yüzde 70’i orta sınıfa, yüzde 9’u yüksek gelir grubuna mensupken, yüzde 21’i dar gelirli ailelerden geliyor.
* Yüzde 76’sı Sünni, yüzde 13’ü Safi, yüzde 7’si Alevi.
* Gençlerin yüzde 83’ü Türk, yüzde 11’i Kürt, yüzde 5’i Ermeni.
* Gençlerin yüzde 63’ü üniversite öğrencisi.
* Siyasi bakımdan kendilerini nasıl tanımladıkları sorulduğunda yüzde 64’ü Kemalist-Atatürkçü, yüzde 44’ü İslamcı, yüzde 46’sı Ulusalcı, yüzde 56’sı Milliyetçi, yüzde 39’u Solcu ve yüzde 17’si Ülkücü olduğunu söylemiş.

‘Ermeniyiz, laikiz’

* Laik olduğunu söyleyenlerin büyük çoğunluğu CHP’ye oy veriyor. Mezhep bakımından Aleviler, etnik köken olarak da Ermeni gençler laik kesime ait olduklarını söylemişler.
* En az düzeyde laikim diyenler ise şöyle: AKP ve DTP’ye oy verenler. Kürtler ve Safiler. Gelir düzeyi bakımından da en az laik kesim dar gelirliler.

‘Önce Türk’üm, sonra Müslüman’

* Kemalist gençler önce Türk, sonra laik, sonra Müslüman olduğunu söylüyor.
* İslami kesime ait gençler önce Müslüman, sonra Türk ve çok düşük oranda laikim diyor.
* Ülkücü gençler ise sırasıyla Türk, Müslüman ve laik.

Sınıf yükseldikçe Müslüman kimlik düşüyor

* Gençlere kendilerini ne denli Müslüman hissettikleri sorulduğunda AKP ve MHP’li gençlerin eşit ve en yüksek oranda Müslüman kimliğine sadık olduklarını ifade ettiler.
* Alevi ve Sünni gençler eşit seviyede kendilerini Müslüman hissettiklerini söylüyorlar. İkisinin arasında bir fark yok.
* Etnik köken olarak bakıldığında Türk ve Kürt gençler aynı oranda Müslüman hissettiklerini söylüyor.
* Gençlere kendilerini ne denli Türk hissettikleri sorulduğunda MHP’liler diğer partilere göre, Sünniler diğer mezheplere, Türkler de diğer etnik gruplara göre çok daha yüksek oranda Türk kimliğine ait olduklarını ifade ediyorlar.
* Ayrıca sınıf yükseldikçe Müslümanlık aidiyeti düşüyor ama Türk kimlik aidiyeti yükseliyor.

‘Benim gibi düşünenler engelleniyor’

* Gençlerin yüzde 73’ü “Benim gibi düşünen kişiler hayatta daha çok engelle karşılaşıyor” diyor.
* Yüzde 70’ine göre “Medya benim siyasi görüşümden insanları olumsuz bir şekilde yansıtıyor.”
* En çok “Geleceğimi karanlık görüyorum” diyenler Kürtler.
* Ermeni ve Türk gençleri arasında gelecekten umut anlamında bir fark yok. Yüzde 35-40 civarında genç işler bir türlü benim istediğim gibi gitmiyor diyor ama iyi günlerin geleceğine inanıyor.
* CHP’li ve AKP’li gençler arasında da gelecek beklentileri açısından bir fark gözlenmemiş.
* Kemalistlerin yüzde 13’ü, İslamcıların ise yüzde 17’si “İstediğim şeyleri elde etmek için çaba göstermeme gerek yok, nasıl olsa elde edemeyeceğim” fikrine sahip.

‘AYRIMCILIĞA UĞRUYORUZ’

En az MHP’liler en çok Kürtler

* AKP ve CHP’ye oy veren gençler arasında maruz kalınan ayrımcılık açısından anlamlı bir fark yok.
* MHP’li gençler en az ayrımcılığa uğrayan grup.
* Ermeni gençlerin yüzde 70’i, Kürt gençlerin yüzde 86’sı etnik kökenlerinden dolayı haksızlığa uğradıklarını ifade ediyor.
* AKP oy veren gençlerin yüzde 39’u, CHP’ye oy veren gençlerin ise yüzde 30’u giyim kuşamlarından dolayı haksızlığa uğradıklarını düşünüyor.
* AKP’li gençlerin yüzde 35’i, DTP’li gençlerin ise yüzde 45’i dini inançlarından dolayı haksızlığa uğradığını söylüyor.
* CHP’li gençler en az siyasal baskı hisseden grup.
* DTP’li gençler ve Kürt kökenli gençler siyasal baskıyı en ağır hisseden grup.
* Dar gelirli gençler siyasi görüşlerinden dolayı diğer gelir gruplarina göre daha fazla baskı gördüklerini ifade etmişler.

Gençlere göre CHP

* CHP milliyetçilerin ve ulusalcıların en çok tercih ettiği parti.
* CHP’ye oy veren her 10 gençten 9’u kendisini Kemalist-Atatürkçü olarak ifade ediyor.
* Yüzde 60’ı kendilerini aynı zamanda solcu-sosyal demokrat olarak görüyor.
* Yüzde 14.4’ü kendilerini İslami kesime ait görüyor.

Gençlere göre AKP

* AKP Ulusalcı gençlerden MHP’ye göre daha çok oy alıyor.
* AKP’ye oy veren her 10 gençten 4’ü Atatürkçü-Kemalistim diyor.
* 10 gençten 8’i kendilerini İslami kesime ait görüyor.
* Yüzde 54.4’ü de milliyetçi olarak görüyor.
* Yüzde 9.1’i de kendilerini solcu ve yüzde 4.4’ü de sosyalist olarak ifade ediyor.

‘İslamcıyım ama AKP’ye oy vermem’

* AKP İslami kesime ait gençlerin yüzde 44’ünden oy alamıyor.
* CHP İslami kesime ait gençlerin yüzde 13’ünden oy alıyor.
* ÖDP İslamcı gençlerin en az tercih ettiği parti.

‘AKP’ye bile oy veririm ama DTP’ye asla’

* Burada ilginç olan CHP’nin Kemalist-Atatürkçü gençlerin yüzde 43’ünden oy alamıyor olması.
* AKP ise Kemalist-Atatürkçü gençlerin yüzde 19’undan oy alıyor.
* DTP Kemalist-Atatürkçü gençlerin en az tercih ettiği parti.

Gençlerin yarısına yakını 5 vakit namaz kılıyor

* Gençlerin yüzde 12’si ramazan ayında oruç tutmuyor.
* Yüzde 42’si hiçbir zaman beş vakit namaz kılmıyor.
* Yüzde 54’ü hiçbir zaman cuma namazına gitmiyor.
* İslami kesim gençlerinin yüzde 2.4’ü ramazan ayında oruç tutmuyor, yüzde 17’si ise beş vakit namaz kılmıyor.

SELÇUK ŞİRİN’E GÖRE ÜÇ ÖNEMLİ SONUÇ

Hem İslamcı hem CHP’li olunabilir

* 1. Yaptığımız araştırma gençlerin siyasal kimliklerinden dolayı çeşitli zorluklar yaşadıklarını ortaya koysa da, onların aynı zamanda varolan kamplaşmaların dışında çok yönlü siyasal kimlikler kurma yolunda son derece yaratıcı olduklarını gösteriyor. Örneğin, “İslamcı”, “Kemalist” ya da AKP’li, CHP’li gibi tanımlar gençler açısından sınırları çok net çizilmiş kavramlar değil. Beton kalıpları gibi siyasal kimlikleri, şablon olarak uyguladığımız zaman bugünkü gençleri anlayamayız. 18-25 yaş arası gençler hem islamcı hem CHP’li, hem Kemalist hem AKP’li olunabileceğini gösteriyor.
* 2. Araştırmadan çıkan önemli sonuçlardan biri de laik kimlik ile laik bilinç arasındaki fark. Laik kesime ait olduğunu söyleyen herkes laikliğin gereği olan önermeler konusunda aynı tutarlılığı göstermiyor. Örneğin laik kesime ait olduğunu söyleyen gençlerin önemli bir kısmı okullarda zorunlu olması gerektiğini, cami imamlarının maaşlarının devlet tarafından ödenmesi gerektiğine inanıyor.
* 3. Bu çalışmada gençlere klinik psikolojide kullanılan BECK-Umutsuzluk Ölçeği adı verilen bir test de uygulandı. Çıkan sonuçlar gençlerin geleceklerinden son derece kaygılı olduğunu gösteriyor. Kemalist ve Kürt kökenli gençler fırsat bulsanız başka bir ülkeye yerleşir misiniz sorusuna en çok evet diyenler.